Vrijdag 1 april 2016: vertrek Rüdesheim, aankomst Mainz

We zijn vandaag na het ontbijt weer in de salon gaan zitten tot de lunch, en hebben even zitten kletsen met een ander stel over onze wereldreis – hun zoon werkte op een baggeraar dus ze wisten wel een beetje van het leven aan boord zo’n schip, maar ze wisten niet dat je zoiets als gewone passagier kon doen en vonden het best interessant. Om 10 uur vertrokken we en voeren we langs de ruines van de Hindenburgbrug, die had het stel gisteren bezocht en wij hadden gisteren onderweg terug van de begraafplaats het bordje zien staan maar het was enkele weg nog 900 meter lopen weg van het schip, en dan nog een km naar het schip, dus nog zo’n 2 km erbij… Dat vonden we toen te gek! Het was een mooie mos-bedekte ruïne van de stenen steunpilaren van de brug, maar we vonden het niet zo heel erg dat we het overgeslagen hadden.

Om 11:15 voeren we langs een mooi monument van een leeuw op een sokkel tegen een achtergrond van kersenbloesem, en terwijl ik er op inzoomde met het toestel om een foto te maken, zag ik dat het een oorlogsmonument was voor beide wereldoorlogen. Onze tafelgenoten vertelde later dat ze, met al ons gepraat over monumenten en de wereldoorlogen (iedere maaltijd als ze vragen wat we gedaan hebben in de stadjes vertellen we over dat soort dingen namelijk) dit monument ook was opgevallen!

Ik moest een kwartiertje later even mijn ogen dichtdoen, en heb een beetje zitten dommelen tot het tijd was om te gaan lunchen, terwijl Hans lekker naar muziek luisterde van zijn mobiel met oordopjes en ondertussen onze oude reisverhalen op de ereader las. Altijd leuk!

Om 12:30 kwamen we aan in Mainz, en het kostte de scheepsbemanning weer zeker een uur om het schipvast te leggen; wat een zichtbaar geklungel af en toe! Zo kunnen ze niet een lijn naar elkaar toe werpen als er eentje op de kant staat, en lopen ze dus vanaf het schip met de lange lijn naar de aanlegring. Alleen hier in Mainz stond er een torentje op de kade die de waterhoogte aangaf, en die stond in de weg… Dus ging het ene bemanningslid aan de ene kant van het torentje zo ver mogelijk eromheen reiken, en kwam een ander bemanningslid met een lange haakstok aanzetten, om te proberen vanuit de andere kant van het torentje de lijn te pakken te krijgen. Daar waren ze allebei wel 5-10 minuten mee zoet!

Wij zijn om 14 uur aan land gegaan: het enige wat ik voor Mainz had kunnen vinden qua monumenten was de Mainzer Hauptfriedhof, de hoofdbegraafplaats van Mainz, waar schijnbaar honderden Eerste en Tweede Wereldoorlog soldaten begraven lagen. Deze was volgens de garmin bijna 2,5 km lopen enkele reis, maar omdat er weinig andere dingen in Mainz waren die ons aantrokken, zijn we maar met goede moed gaan lopen! Een paar honderd meter van het schip vandaan kwamen we aan een klein pleintje de ruïne van een op 27 februari 1945 gebombardeerde kerk tegen, die daarna als monument was opgericht. De kerktoren die nog intact was, was opnieuw ingewijd als (piepklein) kerkje. In de hoofd- en zijbeuken van het kleine kerkje waren nu monumenten en uitleg over de oorlog, de aanloop en de afwikkeling, en ook wat algemene informatie over de lange geschiedenis van het kerkje. Het geheel was erg mooi en apart om te zien.

Na een half uur niet zo heel spannend wandelen kwamen we aan bij de toegang van de begraafplaats aan de Untere Zahlbacherstrasse. Oef, dit was duidelijk een GROTE begraafplaats! En heel oud, zo te zien… Bij het gesloten kantoortje hing een grote kaart van het terrein, en waren er foldertjes te vinden met wat “hoogtepunten” om te bezoeken – Hans heeft het laatste foldertje meegepikt, en daarmee konden we onszelf een beetje oriënteren. Deze begraafplaats was volgens het foldertje wel 20 hectaren groot, in 1803 opgericht, en in Mainz voor de bewoners een even belangrijke landmark als de Dom zelf! Volgens het foldertje was de Mainzer Hauptfriedhof zelfs sinds 2005 door de “European Association of Significant Cemetaries” opgenomen in de lijst van belangrijkste begraafplaatsen in Europa.

Normaal laat ik de garmin aan als we zo rondwandelen (levert zeker op zo’n begraafplaats best leuke resultaten op), maar omdat ik het idee had dat we hier niet in een half uurtje klaar zouden zijn, heb ik hem maar uitgezet… Uiteindelijk maar goed ook, want we hebben er zeker 2 uur rondgezworven, en de batterij gaat maar 3 uur mee!

We hebben er zo lang rondgezworven want de begraafplaats was echt prachtig, bijna even mooi als Dean & Manor Road Cemetery in Scarborough, Engeland! We keken onze ogen uit, want overal stonden de mooiste, ornaatste en grootste grafstenen, pergola’s, standbeelden, zelfs complete gebouwtjes… Bijna ieder graf was liefdevol onderhouden met verse bloeiende primula’s, bollen, viooltjes en andere vrolijke lentebloemen, of romantisch overwoekerd met mos en klimop. De vele roze en witte kersenbloesems en gele forsythia’s bloeiden ook al, en overal stonden mooie grote bomen en bloeide kleine voorjaarsbollen blauw, wit en roze in het gras. Echt heel erg mooi!

We kwamen bijna gelijk bij een kleine groep typische grafstenen; het waren allemaal kolommen of obelisken, sommige met prachtige stenen Griekse of mythologische helmen en eikenkransen erop. Het waren graven voor belangrijke militairen of regimenten uit de Franse-Prussische oorlog van 1870.

Toen kwamen we bij een van de vele herdenkingsmonumenten in deze begraafplaats, van een liggende leeuw; erbij was een veldje dat drie stenen met opschriften bevatte: een voor de in de stad Mainz overleden soldaten uit de 1870-1871 oorlog, een voor de soldaten van het “K.K. Ooster” leger die in de jaren 1814-1866 gestorven waren, en volgens ons ook een Christusbeeld voor Franse soldaten zonder datum.

Het liggende leeuwenbeeld zelf was voor soldaten uit de 1870-1871 oorlog die aan hun verwondingen of de algemene “ontberingen” overleden waren. Het brons voor het beeld was volgens een opschrift op het monument gegoten van geroofde kanonnen van de vijand Frankrijk, door keizer Wilhelm zelf aan het garnizoen van Mainz gedoneerd.

Langs prachtige romantische graven liepen we door langs de lengte van de begraafplaats tot we rechts afsloegen naar het volgende monument, die voor de soldaten was die tijdens de strijd gevallen waren in de 1870-1871 oorlog. De aan hun verwondingen of ontberingen overleden soldaten waren wel heldhaftig, maar deze waren natuurlijk net een klein beetje heldhaftiger, en daarom was het monument waarschijnlijk net iets energieker en strijdvaardiger, met grote bronzen griffioenen (of HELE gespierde adelaars…) in plaats van een slapende leeuw! Aan dit monument waren onderaan de namen van gesneuvelde soldaten uit de Eerste Wereldoorlog 1914-1918 toegevoegd, en op de grond eromheen ook die van de Tweede Wereldoorlog 1939-1945…

We liepen nu de heuvel op richting de achterkant van de begraafplaats waar volgens het foldertje het Duitse Ereveld te vinden moest zijn, en volgens de grote kaart bij het kantoor ook een Frans Ereveld of iets dergelijks zou zijn. We kwamen onderweg langs een emotioneel veldje voor “sterren”, hele jonge overleden kinderen, vol kleurrijke knuffels, ballonnen, vaandels en vlaggetjes. Pfff! En achter het sterrenveldje liepen we tegen een muur met grote familiegraven aan, de een nog groter en mooier dan de andere!

We liepen hierlangs naar een trap die naar een obelisk op de heuvel leidde, waar een groot veld gewijd was aan de Franse garnizoensbegraafplaats, vol christelijke en islamitische graven; de overlijdensdatums die wij zagen waren zo in de jaren 20 van de 20e eeuw, tussen de twee wereldoorlogen in. Dit soort delen van Duitsland zijn natuurlijk in hun verleden dan weer Duits, dan weer Frans geweest, dus dat op enig of meerdere momenten in de geschiedenis er een Frans garnizoen gestationeerd was, was niet zo gek natuurlijk… Maar thuis gaan we wel even opzoeken hoe het nu eigenlijk zat met dat Franse garnizoen hier in Mainz!

Naast de Franse soldaten lag een veld dat men bezig was op te knappen, van Duitse burgerslachtoffers van bombardementen; de datums op de kleine sobere graven waren vaak dezelfde inderdaad. Het sombere strakke veldje werd alleen opgefleurd door de vlakken gele viooltjes bij de typische Duitse grof gehouwen kruizen die we wel vaker zien bij oorlogsgraven.

We zochten onderhand naar de vele honderden Duitse soldatengraven die hier ook moesten zijn, en de 36 Russische soldaten, maar vonden in deze achterster hoek van de begraafplaats alleen gewone graven, gemeenschappelijke veldjes voor zusters en broeders van de vele kloosters uit de omgeving, en in een afgescheiden gedeelte de Joodse graven (om daar te komen moest je omlopen, zij hadden een aparte ingang), en tegen die omheining aan wat Russische en andersoortige burgergraven. Verder waren er alleen gewone graven zo te zien, maar het was moeilijk om erg ver te kijken vanwege alle bomen, heggen, muren en graven. Dus we besloten maar weer wat naar het midden van de begraafplaats terug te wijken.

We zijn de lange laan met grote familiegraven afgelopen en keken onze ogen uit, de een was nog groter en mooier dan de andere! En in allerlei stijlen, van romantisch ouderwets tot Art Deco, tot modern. Naarmate we doorliepen werden de graven echt groter, en begonnen het echt gebouwtjes te worden of grafkelders met een toegangspoort erop; dit waren echt de notabelen van Mainz en hun families. Ongelofelijk, de allergrootste, van de duidelijk zeer rijke en belangrijke familie Schmitz, was gewoon een volwaardig gebouw! De familie Klein had een zeer gedecoreerde man in de familie, die het IJzeren Kruis en nog wat andere medailles gekregen had volgens de opschriften. Deze grafkelders waren schijnbaar typische bouw voor grafkelders hier tussen 1850-1920, met ondergronds planken voor grafkisten en een steile overdekte trap die naar beneden leidde die als een gebouwtje versierd was, vaak met een lichtkoepeltje voor ventilatie en wat licht beneden.

Eindelijk vonden we langs de lange muur van grafkelders en kleine mausolea weer een doorgang naar de achterkant van de begraafplaats, waar we al gauw tegen de Duitse soldatengraven aanliepen. Jeetje, die lagen bijna naast de Fransen, met alleen weer wat kloosterveldjes ertussen, maar hadden we vanuit de andere kant van de begraafplaats helemaal niet gezien! Hier lagen ruim 800 soldaten uit de Eerste Wereldoorlog volgens mijn onderzoek op internet, en op de muren van het monument achterin werden alle regimenten afgebeeld. Ook eentje die duidelijk banden had met het Nederlandse koningshuis, want het was een regiment van de oranje Nassauen en Pruissen, en had zelfs de spreuk uit ons Wilhelmus “den vaderland getrouwe blijf ik tot in den dood” (in het Duits) erop als motto gegraveerd.

We bleven hierna langs de achterwand van de begraafplaats lopen in de hoop nog Russen of zo tegen te komen, en vonden wel een veldje voor een ingestorte school, en natuurlijk vele mooie graven. Je komt hier ogen tekort! Dean & Manor Road Cemetery in Engeland is prachtig vanwege de vergezichten en landschappen, de Mainzer Hauptfriedhof met name vanwege de prachtige graven zelf. Op gegeven moment in de andere hoek van de begraafplaats besloot Hans een wat ouder Duits stel aan te spreken of zij misschien wisten waar de Russen begraven konden zijn, en zo raakte we aan de praat over onze “hobby”. Ze vonden het apart, hadden zoiets nog nooit gehoord, dat mensen oorlogsgraven en –monumenten afgingen overal ter wereld, maar ze vonden het een heel mooi iets om te doen, want begraafplaatsen zijn prachtige plekken, en wat de oorlog betreft, uiteindelijk zijn al die soldaten (vaak) ook maar gewone jongens die een gezin en familie achterlaten, en vergeten we allemaal veels te gemakkelijk wat er in het verleden allemaal voor leed geweest is, en hoe erg het voor de familie is als een jongen “vermist” is – je weet dat hij waarschijnlijk dood is maar je blijft hopen, tot in lengte van dagen, dat je er iets van zult horen.

Ze wisten helaas niet waar de Russen lagen, dus we zijn langs de zijwand en het oude crematorium halverwege terug naar beneden gewandeld, waar we weer terug de begraafplaats opdoken en bij het “monument van de veteranen” aankwamen. We zeiden van een afstandje al dat het wel haast leek alsof dit uit de Napoleontische tijd was, en dat klopte, het was opgericht door veteranen van het Napoleontische Leger voor hun gevallen kameraden! Ongelofelijk, het stamde dus uit 1834! Ondertussen was het zonnetje gaan schijnen dus de gouden details glommen prachtig van het mooi onderhouden monument.

We zijn in deze laan enigszins zigzaggend dwars door het midden terug naar de achterzijkant van de begraafplaats gewandeld, en van daaruit terug via de onderkant, om alles te zien en in de hoop dat we nog iets van een klein veldje voor de Russen konden vinden. Helaas! Maar onderweg hebben we nog volop genoten van deze prachtige romantische begraafplaats, zeker nu in het lentezonnetje!

Het was onderhand al 16:45 en we hadden al 2 uur rondgezworven in deze begraafplaats, dus het was wel weer eens tijd om terug naar het schip te wandelen, want dat was op zich ook weer een half uur en 2,5 km lopen. We hielden even een plaspauze bij openbare toiletten bij het hoofdgebouw en zagen een opschrift boven de entree (helaas gesloten) “Den opferen des Zweiten Weltkrieges”. Toen hebben we de garmin weer aangezet en zijn we op onze sporen terug de stad in gelopen en terug naar de Rijn. 17:15 stapte we weer aan boord en zijn we redelijk kapot in onze hut gaan rusten met een kopje koffie om bij te komen. Vandaag hebben we ongeveer 8,5-9 km gelopen, en als we de garmin aan hadden kunnen houden zou je een soort roosterpatroon zien van hoe we door heel de begraafplaats gezworven zijn! Wat een mooi uitstapje…

Bij het avondeten was er vandaag een warm voorafje (meestal zijn die koud) dus het serveren duurde nog langer als anders, de maaltijd was pas na 2 uur afgelopen in plaats van de gebruikelijke anderhalf uur. Pfffff! En nadat de glaasjes fris (van zichzelf al klein, en 2,25 euro per stuk) gisteren amper driekwart ingeschonken waren en na een vriendelijke opmerking daarover van Hans niet bijgeschonken werden, besloten we vanavond maar geen fris te nemen ondanks het opdringerige aandringen van de hotelmanager. Het is wel goed, je bent iedere avond samen 4,50 kwijt en we willen niet te flauw of gierig doen, maar dat is veel geld voor een paar slokjes prik.

Na het eten hebben we lekker nog een kopje koffie in onze hut genomen en is Hans na een paar series kijken al gauw naar bed gegaan terwijl ik nog even gedoucht heb en het verslag van vandaag afgetikt op de laptop zodat ik weer bij ben. We voelen onze voeten niet meer, zijn doodmoe, en dat terwijl er morgen in Koblenz voor ons weer een Hauptfriedhof op het programma staat, maar wat een mooi uitstapje hebben we vandaag gehad!

free counters