Mei 2017: Trans-Siberische Spoorlijn

We hebben een slechte nacht gehad vannacht, ondanks dat we echte bedden hadden en geen klapbedden zoals in de trein. De bedden waren mooi, maar leken net zoals de bedden in Moskou een kuil in het midden te hebben, dus dat lag ongemakkelijk. We zijn om 8:30 opgestaan om te ontbijten, en bij het ontbijt was er, net zoals in Japan, hartige kippensoep. Op zich best lekker zo ’s ochtends vroeg! We hebben onze bagage afgegeven bij de receptie om ze veilig te bewaren, en gingen om 10 uur op excursie van Jekaterinenburg, samen met een ander echtpaar dat dezelfde excursie geboekt had.

We werden als eerste naar de dam en vijver van de stad gebracht, waar in 1973 door kinderen een tijdscapsule is geplaatst die in 2023 weer geopend mag worden door diezelfde kinderen. Wat zal er voor hen in hun leven ongelofelijk veel veranderd zijn in Rusland! Onze stadsgids vertelde ons dat Jekaterinenburg gesticht is in de 18e eeuw door een Rus en een Nederlander is die op zoek waren naar grondstoffen voor Peter de Grote; ze vertelde het met een “zoals jullie ongetwijfeld weten” erbij, naar ons kijkend, en Hans en ik keken elkaar alleen maar verbaasd aan, wij hebben allemaal geen weet van dit soort dingen. Schijnbaar waren er best veel Nederlanders die Rusland introkken op zoek naar avontuur en faam. Wij konden overigens niets meer maken van de naam van de Nederlander, die was zo enorm verRussischt, dat leek in de verste verte niet meer op Nederlands! De lokale jeugd noemt het standbeeld van de twee “founding fathers” Beavis en Butthead, want het is cooler om af te spreken bij Beavis en Butthead dan bij “het standbeeld van de founding fathers”.

(Terug thuis heb ik met behulp van wat googlen kunnen vinden dat de Nederlandse stichter van Jekaterinenburg “Georg Wilhelm de Henning” heette, of “Villim Ivanovitsj de Gennin” zoals hij zich in Rusland is gaan noemen, omdat Russen geen “H” kunnen zeggen. Hij is in contact gekomen met Peter de Grote toen die in Nederland was in 1697, en is, samen met zo’n 900 andere Nederlanders, in zijn dienst getreden om roem, avontuur en rijkdom in Rusland te gaan zoeken. Op deze pagina is wat informatie over hem te vinden:Georg Wilhelm de Henning)

We moesten naar een apotheek, want het andere echtpaar was iets vergeten waar ze een recept voor nodig hadden, we vermoeden insuline. Later bleek dat ook het geval te zijn. Toen ze daar klaar waren werden we naar de kerk “van het verspilde bloed” gebracht, op de plek gebouwd waar de laatste Tsaar en zijn gezin vermoord waren. Het tsarenkoppel en hun vijf kinderen zijn door de Russische Orthodoxe kerk heiligverklaard vanwege hun vroomheid en wreed lijden, en op de plek van de kelder waar ze vermoord werden, was in de kerk een aparte kapel gemaakt met de afmetingen van die kamer (het hele huis was in de jaren 70 met de grond gelijk gemaakt).

De kerk was eigenlijk twee kerken op elkaar gebouwd. De kelder verbeeldt de dood en angst, en is donker en laag. Hierin bevindt zich de speciale kapel op de plek waar ze vermoord waren. De bovenkerk is schijnbaar hoog en licht, en verbeeld het hiernamaals en hun liefde. Wij konden helaas niet in de bovenkerk, want die werd gerestaureerd op het moment, en in de kelder-kerk mocht je geen foto’s maken. Ik moest ook een hoofddoekje op terwijl we rondliepen. Er was een klein museumpje in de kelder-kerk dat wat uitleg gaf over de site en de moord op de familie, en heel veel foto’s en afbeeldingen van ze.

Toen zijn we de stad uit gereden waar we als eerste het grote en indrukwekkende monument voor “Stalin’s terreur” bezochten, waar de slachtoffers van de Stalinterreur van Jekaterinenburg herdacht werden. Hans wist hiervan en vroeg ernaar bij de gids, en die zei dat het sowieso al op de route lag en het geen enkel punt was om er even te stoppen.

Volgens sommige officiële bronnen zou Stalin in deze regio maar een paar tientallen mensen hebben laten vermoorden, volgens andere bronnen wel 25.000. Hoe dan ook, het was een indrukwekkend en groot monument op de plek in het bos waar massagraven gevonden waren. Mensen van alle leeftijden werden hiernaartoe gebracht, doodgeschoten en gauw begraven, zodat niemand zou weten wat er met ze gebeurd was. Er kwam geen einde aan de namen op de bronzen plaquettes, vrijwel allemaal met sterfdata in 1937-1938, en er was nog voldoende ruimte over voor vele namen want er werden nog altijd nieuwe namen ontdekt – er waren natuurlijk bewust geen lijsten van bijgehouden indertijd, mensen verdwenen gewoon. Op bomen om het monument heen waren ook individuele herdenkingsplaquettes aangebracht voor die en gene. Indrukwekkend!

Toen reden we door naar het monument dat de continentale grens tussen Azië en Europa markeerde, een geografische scheidingslijn waar water of de ene kant op gaat, of de andere. We konden in een bos een kleurrijk lintje vastknopen aan een boom, een Aziatische gewoonte die hier verRussischt was, en dan een wens doen. De gids had lintjes voor iedereen meegenomen, en Hans en ik bleken precies hetzelfde te hebben gewenst, gezondheid en samen nog vele reizen maken.

Iets verderop was het daadwerkelijke monument, met in de sokkel van het moderne monument een steen uit Portugal en een steen uit China, symbool voor de uiterste randen van de Europese en Aziatische continenten. De grens was ontdekt door een van de founding fathers (of het nu de Rus of de Nederlander was, weet ik niet meer) omdat het hem opviel dat de natuur vanaf een bepaald gebied opvallend anders was doordat rivieren anders stroomde.

In het bos bij dit monument en het lintjesbos kwamen graag getrouwde stelletjes voor hun huwelijksfoto’s: dat is een traditie uit de Sovjettijd die wij ook in Oezbekistan en Kirgizië gezien hebben, en nog altijd heel populair is. Bruidspaartjes gaan op hun trouwdag in hun mooie kleren, met al hun beste vrienden in een limousine allerlei bezienswaardigheden in de omgeving af en maken er een gezellige boel van. De standhouders hier hadden van de champagneflessen die ze regelmatig vonden in het bos een dikke muur van anderhalve meter hoog en zeker 20 meter lang gemaakt!

De volgende stop was bij het klooster dat gebouwd was op de plek waar de moordenaars van de tsarenfamilie geprobeerd hadden hun lichamen te verbranden. Ik en de andere vrouw moesten hier niet alleen een hoofddoekje op, maar ook een lange schort voor binden omdat ik geen rok aan had, tot hilariteit van de twee mannen. Er stonden hier 7 houten kerken, standbeelden van de familieleden en op iedere plek waar ze brandresten gevonden hadden of dachten dat de lichamen misschien geweest waren was ook nog eens een apart kruis gezet. Heel het gebied was heiligverklaard omdat hier zou de as verstrooid geweest zijn.

Er was een overdekte wandelgang gemaakt rondom de open mijnput waar de lichamen eerst ingegooid waren in de hoop dat ze naar de bodem zouden zinken. De mijnput was toen 11 meter diep maar de lichamen bleven drijven, dus in hun wanhoop hebben ze ze er weer uitgevist en geprobeerd te verbranden, maar dat ging nu dat ze nat geworden waren natuurlijk nauwelijks meer. Volgens de Orthodoxe kerk was dit hun laatste rustplaats en vandaar zo heilig, maar volgens de geschiedenis zijn de resten daarna nog verder het bos in gevoerd, totdat de truck waar ze in lagen bleef steken in de modder en ze de resten begraven hebben in het bos.

Het was een hele mooie plek, diep in het bos en de zon schitterde op de gouden koepels tussen de groene bladeren. Omdat we er rond lunchtijd waren, waren de kerken echter nog dicht, dus zijn we eerst een museumpje ingegaan dat onderin een van de kerken gemaakt was, vol met foto’s en informatie over de tsarenfamilie. Er liepen op het terrein een paar monniken rond met lange gewaden en lange baarden. Na het museum hebben we twee kerken bezocht, klein en van hout, eigenlijk niet zo heel bijzonder vanbinnen. En je mocht er geen foto’s maken helaas. Het is in onze ogen misschien een beetje apart dat de tsarenfamilie zo heilig geworden is, in de Orthodoxe kerk wordt het geheel nu als een gruwelijk familiedrama verbeeld, de familie zo wreed vermoord terwijl ze zo bescheiden en sober waren. Wat wij in het westen weten is van de overdadige Fabergé eieren van goud en edelstenen die ze elkaar gaven met Pasen, als een kleinigheidje, en hoe de dochters tijdens de moordpartij in de kelder nog met bajonetten doorboord werden omdat hun korsetten zo volgenaaid waren met edelstenen die ze op de vlucht meegenomen hadden, dat de kogels erop afketsten...

Als laatste bezochten we de plek in het bos waar de lichamen uiteindelijk begraven zijn in een ondiep graf nadat het niet gelukt was ze snel genoeg te verbranden, ontdekt begin van de 21e eeuw. Lange tijd waren alleen 9 van de totaal 11 lijken (7 familieleden en 4 bediendes/verzorgsters van de familie) gevonden, waardoor de mythe dat Anastasia het zou hebben kunnen overleven stand heeft kunnen houden. Maar in 2007 is uiteindelijk een eindje van het hoofdgraf nog een tweede graf met de resterende 2 lijken gevonden, waaronder definitief die van Anastasia. De Russische orthodoxe kerk erkent dit niet als hun laatste rustplaats, terwijl DNA-onderzoek duidelijk heeft bewezen dat alle Romanovs hier uiteindelijk begraven zijn, dus er stond alleen een kruis en het wordt verder alleen bezocht door historici en een enkeling zoals wij. Voor de zekerheid heeft de Russische orthodoxe kerk echter wel de resten die hier gevonden zijn in het graf van de Romanovs in Sint-Petersburg laten bijzetten. Deze plek was eenvoudig, ingetogen en mooi, en Hans en ik waren blij dat we hem hebben kunnen bezoeken, net zoals het religieuze park vlakbij.

We reden via een andere apotheek voor het echtpaar terug naar Jekaterinenburg, waar we rond 15 uur aankwamen. De gids nam afscheid bij de apotheek want zij woonde daar vlakbij, en de chauffeur bracht ons alle vier terug naar het hotel.

Omdat we tot vanavond 21 uur vrij hadden besloten Hans en ik een begraafplaats te bezoeken die onze stadsgids ons aangeraden had, met de voor ons onuitspreekbare naam Shirokorechenskoe. Hier werden onder andere de Russische maffiosi graag begraven, met protserige graven. Op aanraden van onze stadsgids lieten we de receptie van het hotel een taxi bellen en uitleggen waar we naartoe wilde en dat hij 20 minuten op ons moest blijven wachten zodat we ook weer terug konden komen – want een taxi er naartoe nemen vanuit de stad zou geen probleem zijn, maar we waren er niet van verzekerd dat we daar ter plekke een taxi zouden kunnen vinden die ons weer terug naar het hotel zou kunnen nemen!

10 minuten later stapte we in een ongemarkeerde auto met een stille taxichauffeur die geen woord Engels sprak. Hij gebaarde waar we heen wilde? Dus ik liet het briefje zien dat we hadden laten maken met de naam van de begraafplaats in het Russisch. Hij knikte en ging rijden: hopelijk was hij geïnformeerd van onze wensen! Het verkeer was stikdruk en de chauffeur stil maar niet onvriendelijk.

Hij begreep dat we interesse hadden in oorlogsmonumenten, en bracht ons naar een mooi groot oorlogsmonument tegen de begraafplaats aan, gebarend dat hij wel zou wachten op ons. Het monument was mooi, en we hebben er even snel maar wel uitgebreid rondgekeken, en zijn toen gelopen naar de ingang van de begraafplaats vlakbij.

We waren toen we aangaven dit te gaan doen, met klem door de stadsgids gewaarschuwd dat we niet te uitgebreid foto’s moesten maken van rouwende mensen, aangezien maffiosi lichtgeraakt konden zijn (er liggen niet alleen maffiosi, maar wel veel), en het is in Rusland schijnbaar gewoonte om vreemdelingen op begraafplaatsen eten aan te bieden. Gebeurde dat hier ook, dan moesten we het zeker niet weigeren (zou beledigend zijn) maar ook ABSOLUUT niet dank je wel zeggen, omdat in het Russische bijgeloof je dan zou zeggen dat je dankbaar was dat de overledene dood was, omdat het eten uit zijn naam geboden wordt. En als de overleden toevallig een maffiosi zou zijn, zou dat zeker niet goed vallen bij zijn nabestaanden. Oeps!

Hans en ik hebben geen rare dingen meegemaakt, behalve een man bij de ingang die ons iets nariep, maar wij domme toeristen wij spreken geen Russisch en we liepen gewoon vrolijk door. We hebben nog een klein kwartier op de begraafplaats rondgelopen, die wel mooi was, maar we merkte dat we teveel verwend waren geraakt door de uitbundige pracht van Novodeviche in Moskou; deze (eventuele) maffiosi wilde wel, met hun 2 meter hoge zelfportretten op zwart marmer getekend, maar haalde het niet bij de extraverte en originele beeldentuin van Novodeviche!

Wel was er een mooi rijtje van een maffiabaas en zijn bodyguards, ieder met een 2 meter hoog stuk zwart graniet gegraveerd met een levensgroot volle lengte portret, die schijnbaar omgekomen waren door een autobom, en samen begraven. Haast alsof ze hun baas nog aan het verdedigen waren stonden hun grafstenen aan iedere zijde van hem! Verder waren er veel mooie graven uit de Sovjettijd en had heel de begraafplaats ook gewoon een mooie ligging in het bos. Onze stadsgids had vanmiddag uitgelegd dat er hier zo veel maffiosi ontstaan waren in de jaren 90, kort na de val van het Sovjetrijk.

Uiteindelijk ging alles precies zoals gevraagd, onze taxi bleef keurig wachten op ons, bracht ons terug naar Jekaterinenburg toen we klaar waren, en zelfs de prijs was uiteindelijk lager dan de baliemedewerker had doorgekregen ondanks dat we zeker een half uur in de file gestaan hebben! We hoefde maar 750 roebel af te rekenen in plaats van 1000, ideaal.

Rond 17 uur waren we terug in het hotel, zijn even gauw in de lobby naar de toiletten gegaan, en zijn toen gewandeld naar een supermarktje vlakbij om wat extra water, sap, chips en koeken voor de komende 3 trein-dagen in te slaan. De zware drank in de supermarkt had allerlei beveiliging erop, ongetwijfeld dat die anders flink gestolen werd. Je kon er ook limonadeflessen van 2 liter vullen met bier van de tap.

We hadden niet geluncht, dus toen we terug in het hotel waren, hebben we in het restaurant-cafeetje Russische dumplings (pelmeni) besteld, een bordje frietjes om te delen, en wat op het menu omschreven stond als fish chowder soep, maar dat niet was. We kregen bij de pelmeni bloedhete mierikswortel die haast op wasabi leek zo sterk, en de frietjes waren maar één keertje gebakken, maar al met al was het een flinke maaltijd.

Toen we uitgegeten waren hebben we bij een stopcontact in de lobby gehangen, telefoons opgeladen en gedut en gewacht op onze transfer naar het treinstation. Hans keek een filmpje op zijn mobiel en ik speelde wat op mijn telefoon, en zo zaten we lekker lui te wachten tot het 21 uur was en onze transfer er was. Dit hotel had net als het Katerina City Hotel in Moskou overal stopcontacten in de lobby en het restaurantgedeelte, en ook net als in Moskou een hoge service – bijvoorbeeld werden de lege borden gelijk weggehaald.

Er waren om 21 uur 6 passagiers die naar het station gebracht moeten worden, verdeeld over 2 taxi’s. De auto’s waren perfect onderhouden, en duidelijk de trots van de chauffeurs. Hans en ik hadden weer eens Max Verstappen de autocoureur als chauffeur, die ons kriskras door het verkeer in no time naar het station bracht. Het verkeer is een gekkenhuis, iedereen schiet willekeurig en vlak voor elkaar als er ook maar een millimeter ruimte lijkt te zijn, maar toch lijkt het gemoedelijk te gaan; er zit geen agressie in, er wordt niet getoeterd, en over het algemeen houdt men zich zelfs redelijk aan de stoplichten en stopt voor zebrapaden – mits je als wandelaar maar geen twijfel toont! Het is in ieder geval flink opletten en ze houden van flink doorscheuren…

Op het station zagen we veel militairen rondlopen. Er kwam een delegatie kadetten net van de trein af. Onze gids die ons naar het station begeleidde was pas in Amsterdam geweest en had een tour van Nederland gedaan en de tulpen erg mooi gevonden. Dan doet het het ook altijd goed als we vertellen dat we zelf zo’n 400-500 tulpen in de tuin hebben staan. We waren ruim op tijd voor onze trein en stapte met lichte regen in onze wagon.

Om 22:16 (20:16 Moskou tijd) vertrokken we in de regen richting Irkoetsk: 3 dagen in de trein, 3 tijdzones en ongeveer 3375 km! Onze coupe was nog een beetje rommelig van de vorige bewoner, maar de provodnik deed hem gauw opruimen voor ons, en de bedden afhalen en nieuw beddengoed brengen. Toen ze ze kwam brengen was het vier stuks van alles – we snapte er niets van, tot we ons realiseerde dat in deze trein alleen 4-persoons 2e klas coupes waren, en om er 1e klas van te maken wij de resterende 2 plaatsen gereserveerd hadden. En omdat de coupe voor 4 personen is, kregen we beddengoed voor 4 personen! We hebben daar even op gewacht, en toen ze ze gebracht hadden de bedden opgemaakt en rond 23 uur waren we goed en wel geïnstalleerd en was het tijd voor een kopje koffie met een stroopwafel om te “vieren” dat we weer in de trein zaten.

We zaten in trein 70, en het leek erop dat we weer een gratis maaltijd zouden krijgen, afgaande op de informatie die in de coupe lag. Nu in ieder geval nog niet, dus misschien morgen pas. Deze trein leek iets ouder dan de vorige trein, maar alles was nog in prima staat en wij zaten comfortabel. Door de vele stops leek het wel een stoptrein, maar in werkelijkheid was het desondanks een redelijk snelle trein. Rond 00:15 (Jekaterinenburg tijd, voor het gemak want daar zijn we nu aan gewend) waren we doodop en zijn we gaan slapen.

free counters