Mei 2017: Trans-Siberische Spoorlijn

We hebben vannacht veel gedroomd en zelfs wat nachtmerries gehad – pffff, dan slapen we weer eens in een gewoon bed en is het nog niet goed… In het midden van de nacht heeft Hans het raam opengezet, want de verwarming stond aan en was niet uit te zetten – en was dus lekker warm! Het huis is functioneel gebouwd, maar er zitten wel allerlei rare knutsel-oplossingen in, zoals de koperen leidingen gewoon in het zicht in de kamers, en de douche op een hoog opstapje vanwege de afvoer.

We zijn vanochtend op ons gemak opgestaan om 8:30, het ontbijt was om een vaste tijd om 9 uur, in het gemeenschappelijke keukentje. Via een openstaande deur in de keuken konden we zien dat er nog een heel gedeelte van het gebouw achter zat, inclusief een behoorlijk grote eetzaal. We kregen voor het ontbijt een gebakken eitje in een metalen schaaltje, maar voor de rest was het ontbijt wel een beetje karig voor zes man. We konden zien dat er een andere groep in de grotere eetzaal aan het eten was, die daar via weer een andere deur waren gekomen, dus niet via ons gedeelte. Ze leken ons Engelstalig of Amerikaans, en hebben dus duidelijk ergens anders op het terrein geslapen. Die pensionnetjes is big business dus, duidelijk!

We waren om 9:30 weer boven in onze kamer, en de transfer kwam pas om 11 uur, dus we hadden alle tijd om rustig alles opnieuw in te pakken en nog een beetje te rusten tot het tijd was. We zien dat er veel bedrijvigheid is buiten aan de huizen. Er wordt driftig opgeknapt, nieuwe schrootjes voor de oude houten huizen gezet, nieuwe stoepen gemaakt, het is natuurlijk ook hun eigen eigendom dus ze gaan er meer voor zorgen. Dat was in de Sovjettijd ongetwijfeld anders. Voor de rest lijkt er echter wel veel een beetje onderkomen.

We kwamen erachter dat wij en de Duitser ongeveer evenveel voor deze reis betaald hadden, 3000 exclusief vlucht, maar dat de Zwitser effectief 5000 betaald had – dat verzuchtte hij ook, dat alles in Zwitserland, inclusief reisjes, vreselijk duur was. We gaven hem de tip om eens op buitenlandse websites te kijken wat daar de prijzen voor reizen en vliegtickets waren, want dat zou hem weleens veel geld kunnen schelen.

Klokslag 11 uur werden we opgehaald door onze jonge vrolijke gids van de heenweg. De wind was gaan liggen en het meer was vlakker, maar onze gids vertelde ons dat door de enorme omvang van het meer golven van 5-6 meter hoog geen uitzondering waren bij harde wind, wow!

Onderweg terug naar Irkoetsk hebben we een openluchtmuseum bezocht van authentieke houten huizen uit de regio. Dit museum was ontstaan vanwege een dam in de Angara rivier, waardoor een oud Russisch dorpje ondergelopen was. Op gegeven moment besefte men zich dat zo veel cultureel erfgoed verloren ging, en hebben ze wat van de huisjes gered en hier op hoger gelegen grond herbouwd. Schijnbaar zijn nu 90% van de gebouwen in het openluchtmuseum origineel.

Hans en ik stelde ons al in op een vreselijke tourist trap, maar het bleek zelfs hartstikke interessant te zijn en onze stadsgids vertelde honderduit over alles en gaf een hele goede rondleiding. Hij had een bijna perfecte Engelse uitspraak, geleerd van zijn werk in toerisme, en maar heel zelden betrapte we hem op een Russisch-uitgesproken “H”.

De huizen van massieve dennenhouten boomstammen waren eenvoudig maar mooi, en het was interessant om te leren waar alles voor was en waarom het zo gemaakt werd. Het was, zeker in de winter, geen gemakkelijk bestaan voor de vroege Europese Russen en zelfs enkele Nederlanders die diep het Siberische Rusland introkken met hun gezinnen als pelzenjagers of simpelweg om een bestaan op te bouwen. Onze gids legde uit dat de Kozakken geen volk waren, maar een beroep. Vanuit het Europese Rusland waren ze diep Rusland in naar het Oosten getrokken, eerst zonder paarden omdat ze vooral via de rivieren reisden. Pas later werden ze meer geassocieerd met paarden, en ontwikkelde hun karakteristieke uniform, gebaseerd op de oude riemen met kogelhouders die ze vroeger over hun borst droegen. Ze waren over het algemeen rijk want ze waren pelzenjagers.

In de huizen sliep men in de koude winters op bedden die speciaal om en op de centrale stenen kachels gemaakt waren, en de huizen hadden alleen ramen op het warme zuiden en nooit op het koude noorden. We kregen zelfs les in wat voor hout geschikt was voor de huizen in Rusland: dennenhout was geschikt voor massief houten huizen want er zit schijnbaar lucht in het hout en dat isoleert. Lariks was goed geschikt voor funderingspalen maar te koud voor muren want het hout was te dicht, en werd daarom vooral verkocht aan Venetië voor funderingspalen. Berkenhout was helemaal niet geschikt voor huizen want het was te zacht. De daken waren gemaakt van dikke boomstammen in V-vorm in elkaar geschoven, omdat ze heel sterk moesten zijn om de soms zware sneeuwlasten te kunnen dragen, en ze moesten erg waterdicht zijn vanwege de lente, als de onderkant van de sneeuw begon te smelten. En we kregen zelfs uitgelegd waarom Russen zo graag alles binnenshuis stoken tot 25 graden – want warmte is een eerste levensbehoefte hier, en zonder warmte sterf je. Dat zit er duidelijk nog heel diep in bij de Russen!

We bezochten een fort van hout, gemaakt omdat de eerste settlers uit het westen niet wisten wat ze konden verwachten, en er de wildste verhalen de ronde gegaan waren in het westen van Rusland over mensen met hondenkoppen – dat klonk natuurlijk overdreven, maar onze gids legde uit dat ze het niet wisten en de verhalen dus niet konden afdoen als onzin – en dus voor de zekerheid maar gelijk als eerste een fort maken als ze ergens neerstreken! De lokale mongolen bleken echter vredelievend te zijn dus daar werd ijverig handel mee gedreven, en ook hier zo diep midden in Rusland waren er schijnbaar Nederlanders bij betrokken, omdat die avontuurlijk waren en bereid waren om diep de binnenlanden in te gaan op zoek naar rijkdommen en handelsmogelijkheden.

Er waren allerlei gebouwen te bekijken, van boerderijen tot huizen voor notabelen. Het gebouw van de district ambtenaar was tegelijkertijd zijn kantoor, en prominent op een tafel midden in de ruimte stond een samovar, want hij kreeg als deel van zijn salaris een voorraad thee – thee was een status drank voor de rijken want het werd geïmporteerd uit China en was dus duur. Dus werd de samovaar ook een statussymbool, en werden ze prachtig versierd, want zo lijkt het dus in ieder geval alsof je jezelf soms thee kunt veroorloven!

Er werd huizenbelasting geheven per huis, dus kreeg je dat er grote gezinnen in één huis bleven wonen, en ze soms een huis bij deden bouwen aan het ouderlijk huis voor de volwassen kinderen, op zo’n manier dat het van buiten nog altijd op één huis leek. De Russische sauna was schijnbaar antibacterieel door de hitte en de as, en was daarom ook de plek waar baby’s werden gebaard. Een keer per week nam men een Russisch bad, en gebruikte de as als zeep, om daarna jezelf flink af te spoelen met water.

De rondleiding was dus erg uitgebreid en erg interessant, en we waren pas om 12:40 klaar ermee. Toen hadden we even 10 minuten vrij zodat onze gids alvast men in het cafeetje op de hoogte kon stellen dat we eraan kwamen, en om 12:50 kregen we lunch.

De lunch was lekker Russisch, in een mooi houten cafeetje midden in het openluchtmuseum, dat drukbezocht werd door Russische gezinnen nu het weer lekker weer was (15-20 graden en zonnig). We kregen drie gangen waaronder de lekkere vleessoep solyanka, en toe pannenkoekjes met honing. Lekker! De Duitser en Zwitser zaten in een andere toer omdat ze een Duitssprekende reis geboekt hadden, maar we kwamen ze natuurlijk wel steeds tegen dus daar deden we steeds een beetje mee dollen; nu kwamen ze na ons het cafeetje binnen en hebben we nog even gekletst met ze. Ze hadden een oude en dikke vrouwelijke gids en maakte daar wat grapjes over met Hans, het was duidelijk dat hun gids niet zo goed was als die van ons.

We hadden tot 14 uur vrij om zelf rond te lopen, en hebben een beetje rondgezworven. Het was duidelijk niet alleen een openluchtmuseum maar ook een soort pretpark voor mensen met kinderen, en er was veel te zien en doen voor de kinderen. We bezochten ook een oud schoolgebouwtje waar de juf een klein woongedeelte had naast het klaslokaal, en in de deurkozijnen vilt was gestopt tegen de Siberische kou 's winters. Al met al was het openluchtmuseum dus hartstikke leuk en we hebben ons er niet verveeld!

Om 14 uur reden we terug naar de stad. Sommige idioten reden veels te snel, en we zagen dan ook veel monumenten langs de weg voor verkeersslachtoffers. Op gegeven moment werd ons minibusje zelfs aan beide kanten ingehaald, net voor een vernauwing met tegenliggers ons tegemoet komend! Pffff. Maar alles ging goed, onze gids reed redelijk voorzichtig en we kwamen veilig aan in Irkoetsk.

Toen we terug in Irkoetsk waren kregen we nog een uitgebreide stadsrondrit langs alle mooie houten, bakstenen, 19e eeuwse en Sovjetgebouwen. Irkoetsk was duidelijk altijd een vooruitlopende stad, en vaak de derde stad na Moskou en Sint-Petersburg met het invoeren van nieuwe architectuurstijlen of het bouwen van nieuwe theaters. Chekov noemde Irkoetsk zelfs het Parijs van Siberië! Het is echt eeuwenlang beroemd geweest vanwege zijn verfijnde houten architectuur en vooruitstrevende ideeën qua architectuur in het algemeen.

Maar omdat houten huizen ook brandgevaarlijk zijn, werd er al vroeg een wet ingevoerd dat als er brand uitbrak in een houten huis, er geen houten huis meer voor in de plaats weggezet mocht worden, dat moest dan een stenen huis zijn. Daarom waren veel van de oude stenen huizen in de typische stijl van de houten huizen gebouwd. Vroeger was een houten huis een statussymbool voor de eigenaar, en was alle versiering en houtsnijwerk aan de buitenkant van het huis haast even duur als het huis zelf! In de Sovjettijd werden de houten huizen niet onderhouden en vaak neergegooid om flats te bouwen. Ze werden niet aangesloten op leidingnet omdat ze toch waarschijnlijk op enig moment gesloopt zouden worden, en waren nu eigenlijk vooral huizen voor mensen die te arm waren om ze op te knappen en te moderniseren. Maar ook daar kwam verandering in en we zagen een paar hele mooie opgeknapte houten huizen, van mensen die ze waardeerde en met de middelen om ze op te knappen.

Onze gids vertelde ons ook dat het vele drinken waar Russen bekend en berucht om zijn, pas uit de Sovjettijd komt: daarvoor had men iets om voor te werken, en dronk men niet zo veel, maar tijdens de Sovjettijd had je dat niet, je kreeg alles maar kon niet beter of rijker dan een ander worden, en dat leidde veel mensen tot de drank om hun dagelijkse leven te proberen te vergeten.

Hans en ik hadden voor Irkoetsk een herdenkingspark gevonden dat we misschien wel wilde bezoeken als het niet te ver van het hotel vandaan was, en nu bleek dat het onderdeel van de stadstour was, dus dat kwam goed uit! We hebben een kleine wandeling gemaakt in het herdenkingspark waar het oorlogsmonument van Irkoetsk stond, met een eeuwige vlam en allerlei namen van soldaten uit de regio. Er stond ook een standbeeld voor een lokale held die volgens onze gids de onbekende evenknie van Zhukov was. Er waren veel van de oranje-zwarte linten overal, en onze gids legde uit dat dat voor de orde van Sint-Joris was, en min of meer als de Russische evenknie van de Engelse poppy gebruikt werd bij herdenkingen voor de oorlog.

We liepen een viaduct over om naar de rivier te kijken, maar iedereen inclusief mijzelf raakt behoorlijk afgeleid door een jonge vrouw in een prachtig rood leren jurkje – ik was gelijk verkocht, maar niet toen ik ging googlen en zag dat het waarschijnlijk Chanel was met bijbehorend prijskaartje. Maar hier bij het water deed ze echt ieders hoofd doen keren met dat jurkje!

Onderdeel van het herdenkingspark was een van de twee oudste kerken en überhaupt oudste stenen gebouwen van Irkoetsk, een kerk gebouwd in 1711, in typische Russische stijl. Deze kerk was niet gesloopt in de Sovjettijd, maar gebruikt als opslag, wat het dus gered heeft. Ze waren nu druk bezig om de kerk te restaureren, inclusief de prachtige muurschilderingen die tevoorschijn kwamen onder het witsel vandaan op de buitenkant. Ze waren door vooruitziende mensen eerst stiekem met een aparte beschermende laag bedekt voordat ze overgeschilderd werden met witte verf in de Sovjettijd; dit werd pas een paar jaar geleden ontdekt, en dankzij dat laagje konden nu de muurschilderingen praktisch intact onder de verf vandaan gehaald worden.

Iets verderop was het tweede oudste kerkje, uit 1725. Deze was in de kleuren en vormen van een Mongoolse boeddhistische tempel, om de Mongolen gemakkelijker tot het christendom te bekeren. Ook deze had geleden in de Sovjettijd maar was ook gespaard gebleven – een heleboel kerken zijn vernietigd, deze alleen van binnen gestript, alle muurschilderingen binnen en buiten overgeschilderd, en het gebouw anders ingericht en als opslag gebruikt.

De kerk in Mongoolse stijl was al gerestaureerd en van binnen van vloer tot plafond op ieder zichtbaar stukje bedekt met levensgrote schilderingen van heiligen, hemel en hel en alle verhalen van de bijbel. Prachtig! We mochten hier ook weer geen foto’s maken, maar het bleek een beetje onduidelijk of je nu geen foto's van de kerk zelf mocht maken, of alleen niet van de mensen in de kerk? Het leek ons eigenlijk vooral over de mensen te gaan. En omdat het een actieve kerk was moest ik een sjaaltje over mijn haar dragen. Ik kan me eigenlijk niet herinneren of dat in 2013ook in iedere kerk moest waar we in gingen, volgens mij niet – maar ik kan me vergissen!

Als laatste bezochten we het stadspark aan de rivier, dat een drukke gezellige bende was van eetstalletjes, spelletjes en optredens en gezinnen en jongeren. Hier stond een monument voor de bedenker van de Trans-Siberische Spoorlijn; het monument was gemaakt uit materiaal van alle delen van Rusland! Het plein was druk want het was een heerlijke zonnige 20 graden, en het was het einde van het schooljaar, dus iedereen was lekker aan het genieten! Ze krijgen hier 3 maanden zomervakantie, en het was leuk druk met kinderen die allerlei activiteiten konden doen. Hans en ik merkte op dat men eigenlijk overal hetzelfde is in de wereld – hier geniet men ook lekker van een vrije zomerse dag, net zoals we thuis zouden doen. De spelletjes waren grappig, zo was er zelfs een levensechte versie van het angry birds spelletje. Wel stond er veel militairen en politie overal, en die zien we ook echt overal.

We hebben nog een beetje rondgetoerd voor we rond 16 uur naar ons hotel gebracht werden. We hadden een heuse minisuite als hotelkamer, wat een luxe! Met een prachtige witte slaapkamer vol spiegeltjes en rondingen, lachen! We moesten op onze verdieping bij een bureautje bij de lift kaartjes afgeven, dan zouden we voor morgenochtend een ontbijt box krijgen – dat bureautje was altijd bemand, en leek ons nog een restantje uit de Sovjettijd, want niemand kon de lift in of uit zonder dat die persoon dat zag.

We hebben onze spullen gedumpt en onszelf even geïnstalleerd, voor we naar de supermarkt naast het hotel liepen voor wat inkopen voor de komende 3 dagen treinen, en ook gewoon omdat het altijd leuk is om in supermarkten en op markten rond te lopen. Hier waren de anderhalf liter flessen bier bijvoorbeeld opvallend (bier wordt eigenlijk nog altijd als frisdrank gezien in Rusland…).

Om 17 uur waren we terug in het hotel en hebben we even gerust, en de Duitser en Zwitser (via het nummer van de Zwitser) geappt of ze zin hadden om met ons ’s avonds in het Chinese restaurant in het hotel te gaan eten. Ze hadden de app niet gezien tot veel later op de avond, dus dat ging niet door.

Wij zijn echter wel met z’n tweetjes naar het Chinees restaurant geweest, want daar hadden we echt trek in, en moesten zo lachen, want we waren de enigste gasten, werden echt nagekeken door de obers, en kregen van ons verlegen en giechelige serveerster die geen woord Engels sprak een gigantisch menu – zowel in keuze als in grote, het was A3-formaat! Het is hier al duidelijk te merken dat we dichterbij China komen, Engels wordt hier echt niet gesproken maar Russisch en Chinees wel. Alles in het menu was dus alleen in het Russisch of Chinees geschreven, en een Engels menu hadden ze niet… Gelukkig zaten er plaatjes overal bij, dus Hans en ik zijn maar een beetje op de plaatjes en onze kennis van Chinese gerechten afgegaan om te kijken wat we wilde bestellen, maar hadden geen idee of iets veel of weinig was!

De eerste uitdaging leek echter niet zozeer de gerechten te bestellen, als wel wat te drinken. Ik kende het woord voor sap, dat was “sok”. Maar iedere keer als ik sok zei, zei zij “pago”, en google translate kon daar niets mee. Ik had dus geen idee wat voor vrucht “pago” wel niet was, en zij leek niets te snappen van onze poging om sinaasappel te zeggen (klinkt ongeveer zoals “apelsinja”, zoals het Nederlandse appelsien dus). Sok is zo’n beetje het enigste drinken los van Mirinda (Fanta, hadden ze niet) en water (hadden we geen zin in) dat we kunnen bestellen, noodgedwongen appelsap want daar lijkt men het eerste aan te denken als we “sok” bestellen. Ze was wel heel lief en uiteindelijk hebben we maar op goed geluk de enigste sok besteld die ze leek te hebben: dat bleek appelsap te zijn, en pago was het merk en geen smaak! Oef, ook weer duidelijk!

We hadden honger en zin in lekkere dumplings, en aangezien we tot nu toe steeds overal kleine porties hadden gekregen, kon het hier ook vast geen kwaad om meerdere gerechten te kiezen, dan zouden we tenminste gewoon lekker zo veel kunnen eten als we wilde. We bestelde dus 6 gerechten – maar voor het eerst deze reis kregen we nu opeens grote porties! Ik heb nog nooit zo’n grote portie dumplings gehad in een Chinees restaurant, en we hadden nu wel 3-4 verschillende soorten dumplings besteld, dus we hadden er echt tientallen! Er zat overal heel veel knoflook doorheen, en omdat er zo veel dumplings waren, waren ze dus ook helaas al gauw koud, verder stond de auberginesalade (ook weer zo’n giga-portie) stijf van de knoflook en was de zwarte bonensaus heel erg zout. We hebben onze uiterste best gedaan om een deuk te slaan in de gigantische hoeveelheid eten (je had er met gemak met 6 man van kunnen eten) en zijn tonnenrond om 19:15 naar boven gerold. Maar we hadden in ieder geval heel lekker gegeten, en we wilde ons lekker rond eten aan Chinees, nou dat is dus wel gelukt!

We hebben even uitgebuikt in onze kamer en zijn toen naar het bureau gegaan om te vragen naar onze lunch box – dat woordje “lunch box” was volgens mij het enigste Engels wat ze kende, maar het was gelukt, we kregen twee grote tassen vol mee! We hebben terug in de kamer koffiegezet en wat nak nak (een lekkere zoetigheid uit de Kazan-deelstaat) erbij, maar helaas was dat niet zo’n succes, hij was niet zo lekker zoet als toen in 2013, en best wel droog. Jammer!

We hebben lekker gedoucht (straks in de trein kan het weer een paar dagen niet), met allerlei rare stralen overal want de douche was een speciale jacuzzi-douche met massagestralen en weet ik niet nogal wat meer! Hans lag al om 22:15 uitgeput in bed, ik heb nog even alles opgeruimd in voorbereiding voor morgen, voor ik ook in bed kroop. Morgen beginnen we aan de laatste trein etappe, 3 volle dagen naar Vladivostok. We hebben er eigenlijk alweer best zin in! Om 23 uur waren er buiten op het grote plein wat snelheidsduivels die flink optrokken, maar gelukkig hebben we verder geen straatraces gehoord. Dit hotel ligt namelijk aan een groot recht park met mooie lange rechte wegen en volgens recensies op internet werden er hier weleens ‘s nachts straatraces gehouden!

free counters