"Lest we forget"



Hans en ik hebben een gezamelijke hobby: om begraafplaatsen, monumenten, bijzondere locaties en andere gerelateerde zaken van en over de Wereldoorlogen op te zoeken, over heel de wereld. In het begin was het meer toevallige ontdekkingen, tegenwoordig kijken we bij het plannen van een reis al of er iets onderweg te zien is gerelateerd aan de Eerste of Tweede Wereldoorlog of zelfs andere oorlogen of bijzondere evenementen. We rijden er soms zelfs speciaal voor om!

Soms zoeken we een reis er echt op uit: zo was een van de redenen om onze Ruslandreis te doen het feit dat we daar niet alleen Mamajev, maar ook een Duitse en Russische begraafplaats in Volgograd (het voormalige Stalingrad) konden bezoeken... En kozen we voor deze specifieke Japanreis omdat hij zowel Nagasaki als Hiroshima aandeed, en ons de kans gaf op een vrije dag een belangrijke Japanse herdenkingsplaats in Tokyo op te zoeken, de omstreden Yasukuni tempel.


Inmiddels hebben we een aardige verzameling opgebouwd van plekken die iets te maken hebben met de Eerste of Tweede Wereldoorlog - soms toevallig tegengekomen en soms bewust opgezocht, soms internationaal bekend en soms maar heel lokaal - en besloten we ze hier een eigen plekje te geven!


Op deze pagina vind je foto's van bijzondere plekken, groot en klein, met een korte omschrijving en een link naar de bijbehorende reis. We zijn nog bezig om onze hobby in kaart te brengen maar aangezien we al 10 jaar samen reizen is er nog best wat uit te zoeken. Stay tuned!



2017; Oostenrijk : In Januari 2017 zijn we weer een weekje winters gaan wandelen in Oostenrijk, en vonden in het plaatsje Gosaueen mooi monument bij het gemeentehuis voor soldaten van de Eerste en Tweede Wereldoorlog, waarbij ze in de Tweede vooral veel aan het Oostfront gevallen waren. We vonden ook nog twee herdenkingsplaquettes op een kerkmuur van soldaten die in de Tweede Wereldoorlog gesneuveld waren. In de "tourist-trap" Hallstatkonden we een mooi groot monument voor de Eerste en Tweede Wereldoorlog tegen de bergwand niet missen! In Faistenauhebben we niet alleen een dorpsmonument gevonden voor beide Wereldoorlogen, maar ook een kerkmuur vol persoonlijke herdenkingsplaquettes voor soldaten en scherpschutters (vanwege de vele schuttersverenigingen hier). Tijdens de rit terug naar Nederland zagen we in een wegrestaurantje onderweg in de vallei een kleine erebegraafplaats, en het kriebelde behoorlijk om ernaar toe te gaan maar het was te ver weg!



2016; EthiopiŽ : November 2016 zijn we met een vulkanische rondreis door het noorden van EthiopiŽ getrokken, en iets met memorials is wel het laatste wat we verwachtte te vinden; we hadden er dus zelfs niet eens voor gekeken van te voren, wat we meestal wel altijd doen! Maar het bleek dat de Italianen in 1936, vlak voor de Tweede Wereldoorlog, EthiopiŽ succesvol binnengevallen zijn als gevolg van de Tweede Italiaans-Ethiopische Oorlog, en daar 5 jaar gezeten hebben tot ze verdreven werden tijdens de Tweede Wereldoorlog. We kwamen dus onderweg de door een aardbeving vernietigde ruinŽ van een Italiaans fort tegen. Plus, (speciaal voor ons geregeld), we hebben zowel een Italiaanse oorlogsbegraafplaats als een Commonwealth oorlogsbegraafplaats (de Addis Abeba War Cemetary met 294 oorlogsgraven) bezocht in Addis Abeba, en het standbeeld gezien van de in 1936 door Italianen gefusileerde aartsbisschop Abuna Petros, vlakbij de St. George's Cathedral!



2016; Zuid-Afrika : In september 2016 sprongen we 's ochtends op de rem, vlak na vertrek in het plaatsje Ermelo in Zuid-Afrika; want opeens zagen we een heus Eerste en Tweede Wereldoorlog monument! Die hadden we toch echt niet verwacht te zien op deze reis! Het stond in een parkje en we konden er mooi vlakbij parkeren dus we hebben even de gelegenheid genomen om er naar te kijken. Altijd bijzonder zoiets.




2016; Iran : In mei 2016 bezochten we Iran. Er was weinig kans om monumenten van de Wereldoorlogen te bezoeken omdat het een vol georganiseerd programma was, maar ook omdat dat soort dingen een beetje gevoelig kunnen liggen en daarvoor moet je vaak vooraf toestemming hebben. Toch vonden we toevallig tijdens stadswandelingen in Yazd en Teherab graven voor een aantal ongeÔdentificeerde soldaten van de Iran-Iraq oorlog. En kwam onze lokale Iraanse gids aanzetten met een speciaal uitstapje voor de hele groep toen hij hoorde over de interesse van Hans en mij; we hebben, geheel buiten het programma, tegen het einde van de reis nog de enorme begraafplaats "Behesht-e Zahra" kunnen bezoeken waar soldaten van de Iran-Iraq oorlog begraven lagen. Wat een indrukwekkende begraafplaats; hier liggen 1.3 miljoen graven, waarvan ongeveer een half miljoen van Iraanse soldaten uit die oorlog.



2016; Rijn en Moezel, Duitsland : In maart 2016 gaan we nog een keer naar Duitsland, dit keer vanuit het water. We bezoeken allerlei plaatsen langs de Rijn en de Moezel en vinden overal wel grote en kleine monumenten van de beide Wereldoorlogen. Van een bronzen kei in de straat voor een gedeporteerde Jood, of een naam van een verloren zoon op een familiegraf, tot de tot monument uitgeroepen ruÔnes van gebombardeerde kerken, grote monumenten en begraafplaatsen... Bijna allemaal wel indrukwekkend! We hebben er zelfs een aparte paginavoor gemaakt, zo veel hebben we gezien.
Ook bezoeken we twee prachtige, grote, oude "Hauptfriedhoven", hoofdbegraafplaatsen, in Mainzen Koblenz, waarvan zeker Mainz even mooi was als "Dean & Manor Road Cemetery"in Scarborough, Engeland. Hier waren zelfs een aantal graven en monumenten te vinden voor soldaten die in de Napoleontische oorlogen gesneuveld of gewond waren geraakt, opgericht door overlevenden.



2016; Beiersche Woud, Duitsland : We gaan in januari 2016 weer eens een weekje winters wandelen, dit keer in het Beiersche Woud in Duitsland. En zowel in het plaatsje Bodenmais als in onze standplaats Bischofsmais vinden we lokale monumenten voor de mannen en jongens uit het dorp en de directe omgeving die in de Eerste en Tweede Wereldoorlog gesneuveld zijn. Ook op de beide begraafplaatsen zien we burgergraven waarop met een speciaal tekentje aangegeven wordt als iemand in de oorlog gesneuveld is.



2015; Somme gebied, Frankrijk : Eind oktober hebben we behoefte aan een uitstapje en rijden we naar het Somme gebied in Frankrijk om daar een heel weekend langs de ontelbare begraafplaatsen en monumenten van de Slag om de Somme in juli 1916 te rijden. Het weer was prachtig en we hebben herdenkingsparken, -monumenten en begraafplaatsen van bijna alle deelnemende landen in deze zware slag van de Eerste Wereldoorlog bezocht!



2015; Turkmenistan, Oezbekistan en KirgiziŽ : Onze georganiseerde rondreis door deze imposante landen van de zijderoute was zo volgepropt met het vaste programma dat er weinig ruimte was voor hobby-uitstapjes. Toch hebben we de lokale gidsen wel zo gek kunnen krijgen om een aantal oorlogsmonumenten aan te wijzen of er langs te lopen, en hebben we zelf nog even gauw een Russische begraafplaats bezocht die op 10 minuten afstand van een van onze hotels lag!



2015; Philadelphia, Verenigde Staten : Tijdens onze wereldreis per vrachtschip hebben we in Philadelphia eerst braaf de toeristische hoogtepunten van deze mooie, Europees-aandoende stad bezocht voor we ons weer in onze hobby hebben uitgeleefd. De Korea-Oorlog met name dit keer, een heel indrukwekkend monument dat we uitgebreid bekeken hebben ondanks de regen! Het vlakbijgelegen Vietnam-monument was ook indrukwekkend.



2015; Yokohama, Japan : Tijdens onze wereldreis per vrachtschip bezoeken Hans en ik in april de Yokohama Commenwealth Cemetery: een hele mooie begraafplaats van ongeveer 1.500 graven, gelegen op een aantal niveaus tegen een heuvel aan, vlakbij de Botanische Tuin en zelf ook haast een botanische tuin, vol mooie bomen, struiken en planten. We waren er in de kersenbloesemtijd en het stond vol met bloeiende kersenbomen, magnolia's en camelia's in allerlei kleuren. Er worden onder andere Nederlandse krijgsgevangenen herdacht, en we vonden er met behulp van een tuinman zelfs het ene Nederlandse graf, van reservekapitein A.H.W. Selleger. Een erg mooie begraafplaats!



2015; Singapore, Singapore : Tijdens onze wereldreis per vrachtschip bezoeken Hans en ik eind februari de Japanse begraafplaats in Singapore. Het werd tussen 1891 en 1973 gebruikt voor de Japanse gemeenschap, en is met 910 graven op ruim 29.000 vierkante meter, (een immense ruimte in het krappe Singapore) de grootste Japanse begraafplaats buiten Japan in heel Zuidoost AziŽ. Het is niet echt een oorlogsbegraafplaats, maar het werd wel gebruikt voor Japanse soldaten en burgers die tijdens de oorlog overleden, en Japanners die vlak na de oorlog in kampen overleden terwijl ze op repatriŽring wachtte. Er staat ook een altaar ter nagedachtenis aan de gevallenen in de "Pacific War", oftewel het gedeelte van de Tweede Wereldoorlog dat zich in AziŽ afspeelde. De grote, oude tropische bomen en vele bogen met bloeiende bougainvillea gaven de begraafplaats een hele mooie, serene uitstraling.



2015; Singapore, Singapore : Tijdens onze wereldreis per vrachtschip bezoeken Hans en ik eind februari ook de Kranji War Cemetery and Singapore Memorial: op een hoge heuvel gelegen, in een tropische onweersbui, hebben we hier rondgelopen. De blikseminslagen vlakbij waren bijna even indrukwekkend als de begraafplaats zelf, die erg mooi aangelegd en onderhouden was. Hier zijn vele kleine en grote memorials te vinden, en onder andere 4.400 graven van de Tweede Wereldoorlog, 64 van de Eerste Wereldoorlog. Op de Singapore Memorial worden tevens nog eens ongeveer 24.000 man herdacht zonder bekende begraafplaats.



2015; Suezkanaal, Egypte : Tijdens onze wereldreis per vrachtschip varen Hans en ik begin februari door het Suezkanaal in Egypte, en komen dit bijzondere monument toevallig tegen onderweg: het Jabal Maryam War Monument. Een monument van de Eerste Wereldoorlog, met de enigszins vervaagde maar nog net leesbare tekst: 1914 Ė Defense du canal de Suez Ė 1918. Het waren twee monolieten van zandsteen, duidelijk steen uit de regio, met daaronder twee enorme gestileerde engelen, een beetje Art Nouveau qua stijl. Weliswaar enigszins beschadigd, maar toch best indrukwekkend om te zien.



2015; Southampton, Engeland : Tijdens onze wereldreis per vrachtschip bezoeken Hans en ik eind januari de "Cenotaph" in Southampton, het herdenkingsmonument voor de lokale gevallenen in de Eerste Wereldoorlog en latere oorlogen. We hadden maar een paar uurtjes de tijd om van het schip af te komen en de stad in te gaan, aan het einde van de dag, maar het is toch gelukt! Ook bezochten we de dichtbijgelegen "Titanic Engineer's Monument", aangezien een derde van de slachtoffers van de Titanic-ramp bemanningsleden uit Southampton waren. Dit monument heeft wel niets met de Wereldoorlogen te maken maar is toch een bijzonder monument voor hele dappere mensen, die bleven pompen zodat nog zo veel mogelijk passagiers gered konden worden - wetende dat ze het zelf niet zouden overleven.



2014; Tokio, Japan : In Tokio, Japan, bezoeken Hans en ik tijdens een vrije dag onder andere de Yasukuni tempel en het ernaast gelegen Yushukan oorlogsmuseum: een internationaal omstreden tempel omdat er, naast enkele miljoenen geesten van oorlogshelden en -slachtoffers, ook de geesten van 14 (door de internationale gemeenschap aangemerkte) A-classe oorlogscriminelen herdacht worden. Het oorlogsmuseum was een mooi museum dat de oorlog vanuit een, (voor zover we konden oordelen), enigszins objectief maar wel Japans oogpunt vertelde. Jammer alleen dat bijna alles alleen in het Japans was!



2014; Kyoto, Japan : In Kyoto, Japan, bezoeken Hans en ik tijdens een paar vrije uurtjes in Gion, het oude gedeelte van Kyoto, de Ryozen Kannon tempel met de Bodhisattva Avalokitesvara: dit is de Japanse versie van het graf van de onbekende soldaat - maar dus niet alleen de Japanse soldaat, ook de internationale onbekende soldaat wordt hier herdacht in een kleine Remembrance Hall achterin het complex. Er was naast het monument ook een zijkamertje met grote kabinet-kasten met namen van niet-Japanners die in Japan overleden waren (onder andere ook Nederlanders), en een kast met glazen stolpen vol aarde van alle Tweede Wereldoorlog begraafplaatsen in de wereld: dus ook Nederland.



2014; Hiroshima, Japan : We bezoeken tijdens onze rondreis ook de eerste stad die door een atoombom gebombardeerd is, Hiroshima. We hebben hier een halve dag de tijd om de vele indrukwekkende monumenten, de A-dome, de vele papieren kraanvogels, en het museum over de inslag en de gevolgen te bezoeken. Hans en ik weten ook, ondanks onduidelijke bewegwijzeringen, het onopvallende monument van het epicentrum te vinden, buiten een dokterspraktijk waarbij de dokter wonderlijk genoeg wist te ontkomen omdat hij toevallig die dag de stad uit was, en naderhand uit dankbaarheid een monument heeft opgericht.



2014; Nagasaki, Japan : In Japan bezoeken we de tweede stad die door een atoombom gebombardeerd is, Nagasaki. Het Nagasaki Peace Park ligt bij het epicentrum waar de bom explodeerde, en daar heeft Hans de gelegenheid om de hand van een overlevende te schudden.



2014; Nieuw Zeeland : We wisten dat Nieuw Zeeland een rol had gespeeld in de Eerste Wereldoorlog en hadden dan ook tijdens het thuis voorbereiden van de route alvast een aantal begraafplaatsen opgezocht om te bezoeken. We hadden niet verwacht om zo VEEL monumenten tegen te komen als we deden - ieder dorpje had wel een aantal, van een eenvoudige obelisk voor zo'n 20 jongens uit een kleine boerengemeenschap tot grote herdenkingspoorten, bibliotheken, parken en natuurlijk de indrukwekkende begraafplaatsen. Sommige monumenten zouden we zonder leuke gesprekken met locals zelfs nooit gevonden hebben, zoals een rij hoge limoenbomen in het kleine plaatsje Greytown, die geplant waren voor alle jongens en mannen uit de regio die ver weg in Europa gesneuveld waren. We hebben op onze Nieuw Zeeland website ook een aparte pagina met monumenten gemaakt, gewoon omdat het er zo veel waren; die kun je HIER vinden.



2014; Noord Yorkshire, Engeland : Tijdens ons weekje rondrijden langs de nationale parken van Yorkshire, Noord Engeland, bezoeken we "Dean & Manor Road Cemetery"in Scarborough, omdat we gelezen hadden dat er ongeveer 90 Commenwealth graven zouden zijn. Dat werd zoeken naar een speld in een hooiberg, we hebben er eentje gevonden, omdat ze dus niet zoals in andere begraafplaatsen bij elkaar in een apart gedeelte gezet waren, maar kriskras verspreid bij hun familie bijgezet. En aangezien er ongeveer 55.000 graven zijn in deze prachtige overvolle, dromerige Victoriaanse begraafplaats vol heuveltjes, geheime tuintjes, bruggen en doorkijkjes, was dat dus niet te doen. De begraafplaats zelf was echt een van de mooiste die we ooit bezocht hebben! Voor de rest kwamen we natuurlijk regelmatig in dorpskerkjes en op pleinen herdenkingsmonumenten tegen.



2014; St. Koloman, Oostenrijk : In het kleine dorpje St. Koloman in Oostenrijk, onze standplaats voor een weekje winters wandelen, staat ons hotel tegenover de dorpskerk, waar een aparte kapel ingericht is voor alle jongens en mannen die uit het dorp komen en in de Eerste en Tweede Wereldoorlog gevallen zijn. De kleine emaille foto's van iedere man zijn best indrukwekkend.




2013; Volgograd, Rusland : de eerste keer dat we Volgograd bezoeken tijdens onze mooie herfsttocht over de Volgarivier, bezoeken we veel bijzondere locaties in de stad die belangrijk waren voor Stalingrad/Volgograd in de tweede wereldoorlog, of iconische beelden zijn geworden ervan: zoals het "Pavlovhuis", de verwoeste bloemfabriek, de kelder waar veldmaarschalk Friedrich Paulus zijn hoofdkwartier had, de bekende fontein bij het treinstation, en natuurlijk de monumentale Mamajev Kurgan, waarbij het bekende beeld van "het moederland" eigenlijk maar een klein onderdeel van het gehele complex is op de heuvel waar zo hard om gevochten is door de Duitsers en de Russen.



2013; Volgograd, Rusland : de tweede keer dat we Volgograd bezoeken tijdens onze mooie herfsttocht over de Volgarivier, gaan Hans en ik mee met de optionele excursie naar de Rossoshky Duitse en Russische oorlogsbegraafplaats buiten de stad. Er worden nog altijd Duitse namen toegevoegd aan de brede strook namen rondom het grote massagraf, aangezien het nog maar relatief kortgeleden is dat de Duitsers in Rusland mogen zoeken naar gevallenen.



2013; Rusland : Tijdens onze rondreis door Rusland over de Volgarivier vonden Hans en ik in kleine dorpjes en grote steden monumenten en eeuwige vlammen ter nagedachtenis aan de Eerste en Tweede Wereldoorlog, en natuurlijk ook de Russische Revolutie. Deze selectie in willekeurige volgorde geeft maar een hele kleine indruk van al die monumenten... Als laatste willen we nog even speciaal het oorlogsschip de Aurora noemen, in Sint Petersburg, dat het startschot voor de Russische Revolutie gegeven heeft.



2013; Noord Korea : Je kunt in Noord Korea geen dag doorkomen zonder een directe of indirecte verwijzing naar de Korea Oorlog, en de obsessieve anti-Amerika propaganda kwam ons regelmatig de neus uit! Maar het was een fascinerende reis...



2011; Yorkshire, Engeland : In Engeland heeft iedere stad of dorpje wel een monument voor de lokale gevallenen van de Eerste en Tweede Wereldoorlogen. We komen op onze bezoekjes aan familie in Yorkshire dan ook regelmatig op allerlei plekken een groot of kleiner monument, vaak met "poppies" en/of persoonlijke toevoegingen, tegen. Zoals hier in het landhuis van het landgoed Studley Royal, waar ook Fountain's Abbey op ligt.



2010; Maleme, Kreta : We konden helaas door slechte bewegwijzering de geallieerde begraafplaats bij Souda niet vinden, op Kreta. Maar de Duitse begraafplaats in Maleme gelukkig wel. Het blijft ongelofelijk hoeveel levens (Duits, geallieerd en Grieks) er verloren zijn om een relatief klein eilandje in te nemen en daarna weer terug te nemen. Bij Maleme werd in totaal 4465 Duitsers herdacht die aan land, in de lucht of op zee gestorven waren tijdens het innemen en verdedigen van Kreta, het merendeel daarvan in 1941 bij het innemen: het is daarmee een van de grootste Duitse kerkhoven op niet-Duitse grond, buiten Rusland. De persoonlijke verhalen die we daar lazen van soldaten en van hun familieleden die hen zochten waren erg indrukwekkend.



2010; Londen, Engeland : We bezoeken in Londen onder andere het Imperial War Museum, dat een enorme kelder heeft die in allerlei kleine gangetjes en kamertjes verdeeld is die volledig gewijd zijn aan alle mogelijke aspecten van deze enorme oorlogen, van het dagelijkse leven in de loopgraven tot de politieke beslissingen. Een hele mooie collectie!



2009; Schotland : In Engeland en Schotland heeft iedere stad of dorpje wel een monument voor de lokale gevallenen van de Eerste en Tweede Wereldoorlog. We hebben er dan ook veel onderweg gezien. Maar een hele bijzondere plek was vlakbij Fort William, waar een monument stond voor de commando's die hier in Schotland getraind hadden gedurende de Tweede Wereldoorlog, en vooral indrukwekkend was de ďRemembrance CircleĒ (cirkel van herinnering) vlakbij waar soldaten die tijdens oorlogen vanaf de Tweede Wereldoorlog tot nu toe gevallen zijn (bijvoorbeeld ook Irak en Afghanistan), of naderhand een natuurlijke dood gestorven zijn, herinnerd worden door fotoís, kruizen, bloemen, geplastificeerde gedichten en brieven, de papieren of stoffen papavers die in Engeland als symbool voor de wereldoorlogen gebruikt worden, en zelfs schelpenzand. Heel mooi om te bezoeken!



2008; NamibiŽ : Tijdens onze rondreis door Zuidelijk Afrika komen we toevallig onderweg twee Commonwealth (WW1) begraafplaatsen tegen. De ene tussen Fish Rivier Canyon en Namib Rand Nature Reserve (4 maart) en de andere tussen Rehoboth en Keetmanshoop (25 maart). In beide lagen lokale jongens en mannen die hebben moeten vechten voor ideeŽn en politiek die vele duizenden kilometers verderop bepaald werd: opvallend, en ironisch, is dat vriend en vijand, Duitser en "Engelse" Zuid Afrikaan, naast elkaar liggen begraven. Vlak buiten Windhoek (ook 25 maart) zagen we een bordje voor ďHeroeís AcresĒ, tegen een bergwand groots opgezet begraafplaats met monument. We zijn naar de immense zwart stenen poort gereden met enorme beelden aan beide kanten Ė maar nergens stond iets waardoor we iets wijzer zijn geworden en de bewaker wist ons ook niet te vertellen waar het voor was!



2006; NormandiŽ, Frankrijk : We besloten een maand met de camper door NormandiŽ te gaan trekken. NormandiŽ is een hele mooie omgeving, maar wij gingen weer met een specifiek doel, om dit keer bunkers, begraafplaatsen en stellages van de Tweede Wereldoorlog op te zoeken. Door de constante en hevige regen is het uiteindelijk maar een weekje geworden, helaas... Met name de ingetogen Duitse begraafplaatsen zoals La Cambe maakte indruk, en de enorme verwoesting van Pointe du Hoc die nog altijd het landschap definiŽert.



2005; Ieper, BelgiŽ : Toen Hans en ik net een paar maanden samen waren zijn we een "romantisch" weekje weg naar BelgiŽ gegaan: specifiek Ieper en omgeving om begraafplaatsen, monumenten en museums van de Eerste Wereldoorlog op te zoeken. Het was gezellig, leuk en we werden er allebei even enthousiast van: de hobby was ontstaan! Niet alleen de grote bekende begraafplaatsen zoals Tyne Cot maakte indruk, maar misschien nog wel meer juist de kleine begraafplaatsen met maar een paar man, begraven waar ze gevallen waren: in een koeienveld, in een bos, op een heuvel. Indrukwekkend en indringend. Ook de Duitse begraafplaats Langemark en de "kratermeren" rondom Ieper maakte indruk, net als de "Last Post" ceremonie bij de Menenpoort.




free counters